PROFS ทำงานบนระบบเมนเฟรม โดยผู้ใช้งานจะโต้ตอบผ่านเทอร์มินัล IBM ที่แสดงผลแบบหน้าจอต่อหน้าจอ ผู้ใช้กรอกข้อมูลในแบบฟอร์มที่โหลดมา จากนั้นจึงกดส่งกลับไปยังเมนเฟรม ซึ่งแตกต่างจากการแก้ไขข้อความในปัจจุบันอย่างสิ้นเชิง สำหรับยุคนั้น PROFS ถือว่าล้ำหน้าอย่างมาก โดยมีส่วนประกอบหลักคือโปรแกรมแก้ไขข้อความที่ใช้สำหรับจดบันทึกและส่งอีเมล นอกจากนี้ยังมีระบบปฏิทินที่สามารถกำหนดสิทธิ์การเข้าถึง และฐานข้อมูลพื้นฐาน เช่น สมุดโทรศัพท์
หัวใจของ PROFS คือการสื่อสารและการจัดการข้อมูล ผู้ใช้สามารถส่งข้อความสั้นๆ ได้แบบเรียลไทม์ (คล้ายแชท) หรือสร้าง “Notes” ซึ่งเทียบเท่ากับอีเมลในปัจจุบันที่สามารถเก็บใน “Logs” (โฟลเดอร์) ได้ นอกจากนี้ยังมีฟังก์ชัน “Documents” สำหรับสร้างเอกสารที่มีความซับซ้อนยิ่งขึ้น รองรับการใช้เทมเพลต การรวมข้อมูลโปรไฟล์ของผู้ส่ง การจัดการเวอร์ชันอัตโนมัติ และการตั้งค่าสิทธิ์การเข้าถึง ซึ่งเป็นคุณสมบัติที่สำคัญมากในการทำงานร่วมกัน
แม้อาจดูพื้นฐานในปัจจุบัน แต่ PROFS มาพร้อมกับฟีเจอร์ที่ปฏิวัติวงการในยุค 80 เช่น ระบบตรวจสอบคำสะกด (Spell Check) ที่ดีเยี่ยม สามารถเตือนความจำเรื่องนัดหมาย ค้นหาข้อมูลจากฐานข้อมูล และช่วยจัดตารางนัดหมายเพื่อหาวันเวลาที่ผู้เข้าร่วมทุกคนว่าง สิ่งที่ถือเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญคือความสามารถในการค้นหาเอกสารดิจิทัล แทนที่จะต้องรื้อค้นตู้เก็บเอกสารจริง ช่วยประหยัดเวลาและเพิ่มประสิทธิภาพในการทำงานได้อย่างมหาศาล
การจัดรูปแบบเอกสารใน PROFS อาศัยภาษา Markup เฉพาะตัว คล้ายกับ HTML หรือ Markdown ในปัจจุบัน เช่น การใช้แท็ก “:p.” สำหรับขึ้นย่อหน้าใหม่ หรือ “:ul.” สำหรับรายการแบบไม่เรียงลำดับ ซึ่งแสดงให้เห็นถึงแนวคิดการจัดโครงสร้างเนื้อหาแบบดิจิทัลตั้งแต่ยุคแรกๆ PROFS ยังสามารถเพิ่มความสามารถ เช่น สเปรดชีต หรือเชื่อมต่อกับระบบภายนอกได้ ต่อมา PROFS ได้พัฒนาต่อเป็น OfficeVision ก่อนที่จะถูกแทนที่ด้วยระบบที่อิงกับพีซี และท้ายที่สุด IBM ก็เข้าซื้อ Lotus ในปี 1995 เพื่อนำผลิตภัณฑ์ Lotus Notes และ Domino มาใช้งานแทน
หนึ่งในเหตุการณ์ที่ทำให้ PROFS เป็นที่รู้จักในวงกว้างคือคดีอื้อฉาว Iran-Contra ในช่วงปลายทศวรรษ 1980 เจ้าหน้าที่ระดับสูงรวมถึง Oliver North ได้ใช้อีเมล PROFS ในการสื่อสารเกี่ยวกับกิจกรรมลับ และพยายามลบข้อความเหล่านั้นทิ้ง อย่างไรก็ตาม การลบข้อความใน PROFS ไม่ได้เป็นการลบถาวรเสมอไป หากส่งข้อความถึงหลายคน ทุกคนต้องลบข้อความนั้นจึงจะหายไปจากระบบ และการลบการแจ้งเตือนเอกสารก็ไม่ได้หมายความว่าเอกสารต้นฉบับจะถูกลบไปด้วย ผลคือผู้สอบสวนสามารถกู้คืนอีเมล “ที่ถูกลบ” จำนวนมากจาก PROFS ซึ่งกลายเป็นหลักฐานสำคัญในการคลี่คลายคดีนี้
🏷️ หมวดหมู่: Featured, History, Retrocomputing, email, ibm, Profs
🔗 อ่านบทความฉบับเต็ม: hackaday
